Kitaba Erişimden Sürdürülebilir Okumaya: Ortaokul Öğrencilerinin Okumaya Yönelik Tutum ve Okuma Alışkanlıklarının Analizi
Author :
Abstract
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin kitap okuma tutum ve alışkanlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin sınıf düzeyi, kitap temin etme biçimi, ailelerin kitap satın alma konusunda sağladığı ek maddi destek, öğrencilerin harçlıklarıyla kitap satın alma durumu ve yıllık okunan kitap sayısı değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2025–2026 eğitim öğretim yılında Diyarbakır ilinde öğrenim gören 439 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Okumaya Yönelik Tutum ve Alışkanlık Ölçeği (OTAÖ) kullanılarak toplanmış; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin olumlu okuma tutum ve alışkanlıklarının orta düzeyin üzerinde, olumsuz tutumlarının ise düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Sınıf düzeyine göre okuma tutum ve alışkanlıklarında anlamlı bir farklılık belirlenmezken, kitap temin etme biçiminin yalnızca olumsuz okuma tutumu üzerinde anlamlı farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Yıllık okunan kitap sayısının artmasının olumlu okuma tutumunu artırdığı, olumsuz tutumu ise azalttığı belirlenmiştir. Ayrıca ailelerinden kitap satın almak için ek maddi destek alan ve harçlıklarıyla kitap satın alan öğrencilerin olumlu okuma tutumlarının daha yüksek, olumsuz tutumlarının ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, düzenli kitap okuma, aile desteği ve öğrencilerin kitap edinme davranışlarının okuma tutum ve alışkanlıklarının geliştirilmesinde önemli değişkenler olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin okuma alışkanlığının geliştirilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasında aile desteğinin, kitaba erişim olanaklarının ve bireysel kitap edinme davranışlarının desteklenmesinin önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to determine the reading attitudes and habits of middle school students and to examine whether these levels differ according to grade level, method of obtaining books, additional financial support provided by families for book purchases, whether students buy books with their allowances, and the number of books read annually. The research was conducted using a descriptive survey model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consists of 439 middle school students studying in Diyarbakır province during the 2025-2026 academic year. Data were collected using the Reading Attitudes and Habits Scale (RAS); and analyzed using frequency, percentage, arithmetic mean, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA). The findings show that students' positive reading attitudes and habits are above the moderate level, while their negative attitudes are at a low level. While no significant difference was determined in reading attitudes and habits according to grade level, it was found that the method of obtaining books created a significant difference only in negative reading attitudes. It was determined that increasing the number of books read annually increased positive reading attitudes and decreased negative attitudes. Furthermore, students who received additional financial support from their families to buy books and those who purchased books with their allowances were found to have higher positive reading attitudes and lower negative attitudes. In conclusion, regular reading, family support, and students' book acquisition behaviors were identified as important variables in developing reading attitudes and habits. It was concluded that family support, access to books, and support for individual book acquisition behaviors are crucial in developing and maintaining students' reading habits.
Keywords
Turkish language education, Reading habits, Sustainable reading, Access to the book.
